कडक उन्हाळ्यातही ऊस राहील हिरवागार! करा फक्त ‘हे’ ५ उपाय
१. पाणी व्यवस्थापन (Irrigation Management)
- पाण्याच्या वेळा: कडक उन्हात दुपारी पाणी देणे टाळा. पाणी नेहमी संध्याकाळी, रात्री किंवा पहाटे द्यावे. यामुळे बाष्पीभवन कमी होऊन मुळांना गारवा मिळतो. सरकारने रात्रीची वीज कापल्यामुळे दिवसा वाढत्या तापमानात सिंचन करणे हे शेतकऱ्यांसाठी खरोखरच कठीण काम आहे
- ठिबक सिंचन (Drip Irrigation): तुमच्याकडे ठिबक संच असेल तर , दिवसातून एकदाच मोठे पाणी देण्याऐवजी, सकाळ-संध्याकाळ विभागून पाणी द्या. यामुळे जमिनीतील ओलावा (Field Capacity) टिकून राहील.
- वापसा स्थिती: जमीन पूर्णपणे कोरडी पडू देऊ नका. जमिनीला तडे जाण्यापूर्वीच हलके पाणी द्यावे.
- दिवसाच्या कडक उन्हात ठिबकमधून तीव्र खते (Fertigation) देऊ नका. जर खते द्यायची असतील तर ती सकाळच्या पहिल्या दोन तासातच द्या, कारण दुपारी खतांमुळे पिकाला अधिक ‘हिट स्ट्रेस’ बसू शकतो.
२. पाचट आच्छादन (सर्वात महत्त्वाचा उपाय)
- दिवसा पाणी देताना जमिनीतील ओलावा टिकवून ठेवण्यासाठी पाचट आच्छादन करणे आता अनिवार्य आहे. पाचट जमिनीवर असेल तर सूर्याची थेट किरणे जमिनीवर पडत नाहीत, ज्यामुळे दिवसा पाणी दिले तरी जमीन लवकर तापत नाही आणि पाणी जास्त वेळ टिकते.
३. ‘अँटी-ट्रान्सपिरंट्स’ची (बाष्पोत्सर्जन रोखक) फवारणी
- जेव्हा आपण दिवसा पाणी देतो, तेव्हा पाने वेगाने पाणी हवेत सोडतात. हे रोखण्यासाठी पानांवर पोटॅशियम नायट्रेट (१३:००:४५) ची २ ग्राम प्रति लिटर याप्रमाणे फवारणी करा. यामुळे पानांची छिद्रे (Stomata) अंशतः बंद होतात आणि पिकातील पाणी टिकून राहते.
४. सिलिकॉनचा वापर
- बाजारामध्ये ‘सिलिकॉन’ आधारित स्टिकर्स किंवा पावडर मिळतात. दिवसाच्या सिंचनासोबत सिलिकॉन दिल्यास पानांवर एक संरक्षक कवच तयार होते. हे कवच कडक उन्हापासून उसाच्या पेशींचे संरक्षण करते.
५. ‘पॉलिमर’ किंवा ‘जेल’चा वापर (पर्यायी)
- काही शेतकरी आता पाणी धरून ठेवणाऱ्या ‘हायड्रो जेल’ चा वापर करत आहेत. हे जेल ठिबकच्या नळीपाशी टाकल्यास ते पाणी शोषून घेते आणि दिवसाच्या कडक उन्हात हळूहळू पिकाला उपलब्ध करून देते.
